rsz londenBeleggers in Engeland zijn zich een hoedje geschrokken want de rente op staatsobligaties is plotseling gestegen tot boven de vijf procent.

Financieel experst zien hierdoor de kansen op een nieuwe kredietcrisis aanzienlijk toenemen.



Misschien zag je de alarmerende berichten van financieel experts voorbijrijden op sociale media:

"De Britse 10-jaars rente is boven de 5% geschoten. Dit is rampzalig."
Voor de gemiddelde Nederlander klinkt dit als abstracte wiskunde, maar de werkelijkheid is dat dit cijfer de thermometer is van de wereldeconomie.

Als deze temperatuur te snel stijgt, wordt het hele systeem koortsig.

1. Wat is die '5%' precies?

Stel dat de overheid geld nodig heeft voor ziekenhuizen of wegen. Zij lenen dit geld van beleggers en beloven dit over 10 jaar terug te betalen, met een jaarlijkse vergoeding: de yield (rente).

Eind februari was die rente nog ongeveer 4%. Nu is dat gestegen naar boven de 5%. Dat lijkt een klein verschil, maar in de financiële wereld is dit een aardbeving.

Het betekent dat beleggers minder vertrouwen hebben en een veel hogere vergoeding eisen om hun geld aan de Britten uit te lenen.

Hoe hoger de rente, hoe meer belastinggeld er direct naar banken en beleggers gaat in plaats van naar de burger. Bij 5% rente op een miljardenschuld wordt de begroting van een land al snel onhoudbaar.

2. Waarom stijgt de rente nu zo hard?

Er zijn drie hoofdoorzaken aan te wijzen voor de sprong die we sinds februari hebben gezien:

Door onrust in het Midden-Oosten zijn olie en gas duurder geworden. Dit zorgt voor inflatie. Als prijzen stijgen, willen beleggers een hogere rente om hun koopkracht te beschermen.

De markten twijfelen aan de stabiliteit van de Britse regering. Beleggers haten onzekerheid; bij twijfel verkopen ze hun obligaties, wat de rente verder opdrijft.

 Wanneer de rente in een groot land als het Verenigd Koninkrijk stijgt, kijken beleggers direct met argusogen naar andere landen met hoge schulden.

3. Het gevaar van een 'Kredietcrisis'

Waarom spreekt men van een ramp? Dat heeft te maken met hoe ons geldsysteem in elkaar zit. Staatsobligaties zijn de 'fundering' van de financiële flat waarin we wonen.

Als die fundering wankelt, trillen de muren mee: Hypotheken: Banken baseren hun hypotheekrente vaak op deze 10-jaars staatsrente.

Als de overheid 5% moet betalen, betaalt de burger voor zijn nieuwe woning straks misschien 6% of 7%. De huizenmarkt kan hierdoor bevriezen.

Pensioenfondsen bezitten enorme hoeveelheden van deze obligaties. Als de rente stijgt, wordt de verkoopwaarde van die oude papieren lager. Dit kan leiden tot acute geldtekorten bij fondsen (margin calls), waardoor ze gedwongen worden bezittingen te verkopen.

4. Moeten we ons zorgen maken?

Een rente van 5% is op zichzelf niet het einde van de wereld. Vroeger was 5% heel normaal. Het probleem is de snelheid waarmee het nu gaat en de enorme hoeveelheid schulden die er tegenover staan.

Onze economie is 'verslaafd' geraakt aan gratis geld (0% rente). Nu we moeten afkicken, treden er ontwenningsverschijnselen op.

Arno Wellens waarschuwt voor een scenario waarin banken elkaar niet meer durven te lenen omdat ze bang zijn voor elkaars verliezen op deze obligaties. Dat is precies hoe de crisis in 2008 begon.

De stijging naar 5% is een alarmsignaal. Het betekent dat de tijd van "gratis geld" definitief voorbij is en dat landen (en burgers) die te veel schulden hebben, in de problemen gaan komen.

We staan niet per se morgen in een crisis, maar de druk op de ketel is in maanden niet zo hoog geweest.