Na een door Marokko gewonnen voetbalwedstrijd liep het volledig uit de hand in Amsterdam. Er werd met zwaar vuurwerk gegooid, tegen politiebusjes geschopt, beledigd en vernield.

Agenten keken geboeid toe; ze piekerden er niet over in te grijpen, want ’Draaiboek Vrede’ was het motto. 

Het is een contrast dat de gemiddelde Nederlandse burger met stijgende verbazing gadeslaat.

Aan de ene kant zien we beelden uit Amsterdam, waar na een gewonnen voetbalwedstrijd van Marokko de straatwet geldt.

Politiebusjes worden bekogeld met zwaar vuurwerk, agenten worden uitgescholden en geïntimideerd. De reactie van de driehoek? Glimlachen, meefeesten, de-escaleren en achteraf spreken van een ‘positief gevoel’. Het zogenaamde ‘Draaiboek Vrede’ wordt uit de kast getrokken om de gemoederen vooral niet te verhitten. Alles mag wijken voor de lieve vrede.

Maar hoe anders is de realiteit wanneer gewone burgers in een Nederlandse gemeente gebruikmaken van hun grondrecht om te demonstreren tegen de komst van een asielzoekerscentrum (AZC). Hier zien we een totaal andere overheid. Een overheid die niet glimlacht, maar de ME preventief klaarzet. Een overheid die niet de-escaleert, maar met getrokken wapenstok en honden de toon zet.

Het meest wrange aan deze dynamiek is dat het merendeel van deze AZC-protesten bestaat uit lokale bewoners die simpelweg hun stem willen laten horen. Geen gemaskerde jongeren op fatbikes die agenten de middelvinger geven, maar bezorgde vaders, moeders en ondernemers. Er wordt geen zwaar vuurwerk naar politie-uniformen gegooid, er worden geen ruiten ingeslagen. En toch is de repressieve druk vanuit de wetshandhaving hier vaak vele malen tastbaarder dan op de Amsterdamse pleinen.

Waarom krijgt de rellende voetbalfan een lachende agent met een vlag in zijn hand, terwijl de vreedzame demonstrant in de provincie direct als een potentieel staatsgevaarlijk risico wordt behandeld?

Het antwoord dat vaak vanuit het bestuur klinkt – dat men in Amsterdam wel moet de-escaleren omdat de situatie anders volledig explodeert – is een brevet van onvermogen. Het impliceert dat wie maar hard genoeg dreigt met geweld, wordt beloond met een fluwelen handschoen. De brave burger die zich netjes aan de regels houdt en vreedzaam zijn ongenoegen uit, krijgt daarentegen de ijzeren vuist. Dat is de omgekeerde wereld en een gevaarlijke ondermijning van het gelijkheidsbeginsel.

De rechtsstaat kan het zich niet veroorloven om met twee maten te meten. Als de-escalatie en het bewaren van de rust de heilige graal zijn in de hoofdstad, laat dat dan de norm zijn voor het héle land. Behandel burgers die legitiem en zonder geweld protesteren tegen een AZC met exact hetzelfde respect en hetzelfde geduld. Gun de bezorgde buurtbewoner ook eens het ‘Draaiboek Vrede’.

Als de overheid de schijn van klassenjustitie en selectieve verontwaardiging wil wegnemen, moet de lat overal gelijk liggen. Handhaaf óf overal keihard zodra de wet wordt overtreden, óf vertrouw op de kracht van tolerantie en dialoog bij burgers die daadwerkelijk niets kwaads in de zin hebben.

Nu kiest het gezag voor de weg van de minste weerstand: buigen voor de intimidatie van de schreeuwer, en de morele spierballen tonen aan de burger die toch wel luistert.

En dat is pas échte zwakheid.